ดวงจันทร์ น้ำขึ้นน้ำลง และอุปราคา

ดิถีกับเวลาขึ้นตก เดือนดาราคติและจันทรคติ แรงไทดัล น้ำเกิดน้ำตาย สุริยุปราคาและจันทรุปราคา

ดวงจันทร์เป็นวัตถุที่อยู่ใกล้โลกที่สุดและเปลี่ยนแปลงให้เห็นทุกคืน ข้อสอบคัดเลือกเข้าค่าย 1 ถามเรื่องดวงจันทร์ทุกปี เช่น ดิถีกับเวลาขึ้นตก น้ำเกิดน้ำตาย ตำแหน่งที่เห็นอุปราคา และสาเหตุของสุริยุปราคาวงแหวน โจทย์เหล่านี้ตอบได้ด้วยภาพเรขาคณิตง่าย ๆ ของดวงอาทิตย์ โลก และดวงจันทร์

ตัวเลขที่ควรรู้

  • ระยะเฉลี่ยจากโลก $384{,}400\ \mathrm{km}$ หรือราว $60R_\oplus$ ใกล้สุดราว $363{,}000\ \mathrm{km}$ ไกลสุดราว $405{,}000\ \mathrm{km}$
  • เส้นผ่านศูนย์กลาง $3{,}475\ \mathrm{km}$ ราว $\tfrac14$ ของโลก ขนาดปรากฏราว $0.5^\circ$ ใกล้เคียงดวงอาทิตย์
  • เดือนดาราคติ $27.3$ วัน คือเวลาโคจรครบรอบเทียบกับดาวฤกษ์
  • เดือนจันทรคติ (ซินอดิก) $29.5$ วัน คือเวลาจากเดือนดับถึงเดือนดับครั้งถัดไป
  • ระนาบวงโคจรเอียงจากระนาบวงโคจรโลกราว $5^\circ$

หัวข้ออื่นในแนวข้อสอบ สอวน. ค่าย 1